Methanol là một trong những hóa chất công nghiệp phổ biến nhất hiện nay, được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như sản xuất sơn, dung môi, nhiên liệu và chế tạo hóa chất. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ ngoài trong suốt và dễ nhầm lẫn với ethanol, methanol lại là chất cực độc đối với cơ thể con người. Chỉ một lượng nhỏ xâm nhập qua đường uống, hít hoặc thấm qua da cũng có thể gây tổn thương nặng nề lên mắt, não, hệ thần kinh và thậm chí đe dọa tính mạng.

Trong bối cảnh methanol được sử dụng ngày càng rộng rãi, người lao động và người tiêu dùng cần hiểu rõ đặc tính, nguy cơ phơi nhiễm, dấu hiệu nhiễm độc cũng như các biện pháp phòng tránh để bảo vệ sức khỏe.

Methanol Là Gì? Đặc Điểm và Các Tên Gọi Thường Gặp

Đặc tính hóa học và dạng tồn tại

Methanol (CH₃OH) là chất lỏng không màu, trong suốt, có mùi nhẹ. Do tính chất tương tự ethanol và giá thành rẻ, methanol rất dễ bị lợi dụng để làm giả các sản phẩm chứa cồn.

Một số nơi thêm màu để nhận diện, nhưng trong đa số trường hợp, methanol không có dấu hiệu đặc biệt, khiến người dùng dễ nhầm với ethanol.

Các tên gọi khác của methanol

Để nhận biết chính xác methanol, cần lưu ý các tên thương mại hoặc danh pháp hóa học sau:

• Mê-thi-líc

• Alcohol methylique

• Methyl alcohol

• Methyl hydrate

• Methyl hydroxide

• Wood alcohol (cồn gỗ)

• Wood spirit

• CH₃OH

Chính sự đa dạng này dễ khiến người tiêu dùng và người lao động bỏ qua cảnh báo nguy hiểm.

Methanol Xuất Hiện Ở Đâu Trong Cuộc Sống?

Ứng dụng hợp pháp trong công nghiệp

Methanol được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực:

• Dung môi tẩy sơn, vệ sinh kim loại, tẩy rửa công nghiệp

• Thành phần của sơn, véc-ni, mực in

• Nhiên liệu thay thế cho động cơ, đèn cồn, thiết bị mô hình

• Nguyên liệu sản xuất hóa chất khác như formaldehyde

• Thành phần dung môi trong nhiều quá trình công nghiệp

Nguy cơ từ sản phẩm làm giả, kém chất lượng

Tại Việt Nam, lượng methanol tiêu thụ lớn và quản lý còn hạn chế. Điều này dẫn đến:

• Methanol bị kẻ xấu dùng để pha rượu giả

• Cồn sát trùng giả hoặc cồn y tế giả chứa methanol

• Sản phẩm vệ sinh, dung môi giá rẻ không nhãn mác, không kiểm nghiệm

• Ngộ độc tập thể xảy ra do người dân uống phải rượu pha methanol

Đây là nguyên nhân gây tử vong, mù lòa, tổn thương thần kinh nặng nề trong nhiều vụ ngộ độc gần đây.

Con Đường Methanol Xâm Nhập Vào Cơ Thể

Qua đường tiêu hóa

Đây là con đường phổ biến nhất:

• Uống phải rượu giả, rượu không rõ nguồn gốc

• Dùng cồn sát trùng giả để súc miệng, pha chế thực phẩm (rất nguy hiểm)

Qua da

Methanol thấm nhanh qua da, đặc biệt khi:

• Dùng cồn rởm để sát trùng vùng da rộng

• Tiếp xúc lâu dài trong môi trường lao động

• Da bị trầy xước hoặc ẩm ướt

Qua đường hô hấp

Hít phải hơi methanol trong:

• Nhà máy pha sơn

• Xưởng in

• Kho chứa dung môi

• Không gian làm việc kín, thông gió kém

Tính nguy hiểm do tích lũy

Methanol chuyển hóa chậm. Do đó:

• Tiếp xúc liều thấp, lặp lại → tích lũy → ngộ độc sau vài ngày

• Tiếp xúc liều cao một lần → triệu chứng xuất hiện muộn (1–2 ngày)

Điều này khiến nhiều nạn nhân không biết mình đã nhiễm độc.

Dấu Hiệu Nhận Biết Ngộ Độc Methanol

Biểu hiện cấp tính

• Mờ mắt, giảm thị lực, nhìn như có sương

• Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn

• Rối loạn ý thức, lơ mơ

• Hôn mê, co giật

• Nhiễm toan chuyển hóa (biến chứng nặng)

• Tổn thương đa tạng

• Nguy cơ tử vong cao

Di chứng nguy hiểm

• Mù vĩnh viễn

• Tổn thương não

• Rối loạn vận động

• Suy giảm trí nhớ

Biểu hiện mạn tính khi tiếp xúc lâu dài

• Đau đầu kéo dài

• Mất ngủ

• Viêm kết mạc

• Nhìn mờ, suy giảm thị lực

Nguy cơ đối với thai nhi

Các nghiên cứu động vật cho thấy methanol có thể gây:

• Dị tật xương

• Dị tật tim mạch

• Tổn thương hệ thần kinh trung ương

Phát Hiện Ngộ Độc Methanol Như Thế Nào?

Do triệu chứng xuất hiện muộn, người dân và người lao động cần:

• Khám ngay khi nghi ngờ tiếp xúc methanol

• Người làm việc trong môi trường hóa chất phải khám định kỳ

• Kiểm tra mắt và hệ thần kinh trung ương là yêu cầu bắt buộc

Việc xét nghiệm nồng độ methanol trong máu và đánh giá khí máu động mạch có vai trò quyết định trong chẩn đoán.

Biện Pháp Phòng Tránh Ngộ Độc Methanol

Đối với cơ quan quản lý

• Kiểm soát chặt chẽ hóa chất cồn công nghiệp methanol

• Ngăn chặn việc tuồn methanol ra thị trường làm rượu giả, cồn giả

• Yêu cầu nhãn cảnh báo rõ ràng trên bao bì

• Tăng cường thanh tra an toàn lao động

Đối với người lao động và người sử dụng

1. Tuân thủ hướng dẫn an toàn

• Sử dụng đúng cách

• Bảo quản đúng quy định

• Làm việc trong môi trường thông gió tốt

2. Hiểu rõ giới hạn của thiết bị bảo hộ

Nhiều người nghĩ rằng:

• Khẩu trang

• Mặt nạ lọc khí thông thường

• Găng tay thấm nước

…có thể ngăn methanol.

Nhưng thực tế: chúng không thể lọc hay ngăn methanol xâm nhập.

Chỉ có:

• Trang phục phòng hộ kín hoàn toàn

• Mặt nạ phòng độc kết nối với nguồn khí độc lập

…mới bảo vệ được trong môi trường nồng độ methanol cao.

3. Thận trọng với mọi loại cồn trên thị trường

Trong điều kiện Việt Nam:

• Chỉ sử dụng ethanol có nguồn gốc rõ ràng

• Tuyệt đối không dùng “cồn trôi nổi” để sát trùng

• Không uống rượu không nhãn mác, rượu tự nấu không kiểm định

Quan điểm an toàn nhất:

Nếu không chắc là ethanol → Hãy coi nó là methanol.

Kết luận

Methanol là hóa chất cực độc nhưng lại xuất hiện rất nhiều trong đời sống, từ công nghiệp đến gia dụng. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ nó dễ bị nhầm lẫn với ethanol và gây tổn thương vĩnh viễn lên mắt, não, thậm chí tử vong.

Người lao động, cơ sở sản xuất và người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác, nắm rõ các dấu hiệu và luôn tuân thủ quy định an toàn hóa chất. Kiểm soát methanol không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

---

Thông tin liên hệ – Công Ty TNHH Hóa Chất Thuận Nam

Công Ty TNHH Hóa Chất Thuận Nam cung cấp hóa chất công nghiệp, nông nghiệp, dung môi và các sản phẩm xử lý nước chất lượng cao, nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn an toàn.

📍 Địa chỉ: 1/11D, Tổ 8B, KP3, Trảng Dài, Biên Hòa, Đồng Nai
📞 Hotline/Zalo: 0938 414 118
📧 Email: thunaco@gmail.com
🌐 Website: https://hoachatthuannam.com