Kiểm soát hơi dung môi và mùi hóa chất trong nhà xưởng

Hơi dung môi và mùi hóa chất là nguyên nhân chính gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, ngộ độc và nguy cơ cháy nổ trong nhà xưởng. Đặc biệt với các dung môi bay hơi nhanh như MEK, IPA, Toluene, Xylene, Acetone, việc kiểm soát hơi là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn lao động và tuân thủ tiêu chuẩn môi trường.

Bài viết dưới đây hướng dẫn toàn diện các phương pháp kiểm soát hơi dung môi và mùi hóa chất theo tiêu chuẩn công nghiệp.

1. Tại sao phải kiểm soát hơi dung môi và mùi hóa chất?

1.1. Ảnh hưởng sức khỏe

Hơi dung môi có thể gây:

• Nhức đầu, chóng mặt

• Buồn nôn

• Kích ứng mũi – họng

• Mất trí nhớ tạm thời

• Tổn thương gan, thận (khi tiếp xúc kéo dài)

1.2. Nguy cơ cháy nổ

Dung môi như MEK, Acetone có nhiệt độ bắt cháy rất thấp → hơi bốc ra gặp tia lửa sẽ cháy ngay.

1.3. Ảnh hưởng chất lượng sản phẩm

Hơi dung môi trong khu vực sơn, mạ, in ấn làm giảm chất lượng bề mặt.

1.4. Yêu cầu pháp lý

Doanh nghiệp phải tuân thủ quy chuẩn:

• QCVN 05: chất lượng không khí

• QCVN 19: khí thải công nghiệp

2. Các nguồn phát sinh hơi dung môi trong nhà xưởng

Các vị trí cần kiểm soát đặc biệt:

2.1. Khu vực pha sơn – pha dung môi

Tỷ lệ bay hơi cực cao.

2.2. Khu vực rửa chi tiết bằng MEK, IPA, acetone

2.3. Khu vực thấm – ngâm – tẩy dầu

2.4. Kho dung môi

Mở nắp phuy, rò rỉ van – nắp, thao tác bơm rót.

2.5. Máy móc vận hành với dung môi

Máy in, máy ép, thiết bị sơn…

3. Giải pháp kiểm soát hơi dung môi theo tiêu chuẩn

3.1. Hệ thống thông gió – quạt hút công nghiệp (bắt buộc)

Quạt hút xử lý hơi dung môi theo 2 kiểu:

• Hút cục bộ (local exhaust) – hiệu quả cao nhất

• Hút ngay tại điểm phát sinh hơi

• Thường dùng cho khu pha sơn, rót dung môi

Ví dụ: chụp hút dạng phễu – tủ hút.

• Hút tổng (general exhaust)

• Lắp trên tường hoặc mái

• Giúp giảm nồng độ hơi toàn không gian

Không nên dùng quạt có motor hở → dễ phát tia lửa.

3.2. Than hoạt tính – hệ thống hấp phụ mùi

Ưu điểm:

• Hấp phụ tốt hơi dung môi hữu cơ

• Không gây tiếng ồn

• Không khí sau xử lý sạch, ít mùi

Ứng dụng:

• Xưởng sơn

• Nhà máy in

• Kho dung môi

• Khu pha chế

3.3. Phòng kín có chụp hút (tủ hút dung môi)

Cấu tạo gồm:

• Quạt hút chống cháy nổ

• Màng lọc than hoạt tính

• Cửa kính chắn hơi

Dùng cho công đoạn pha chế dung môi với nồng độ cao.

3.4. Che kín nguồn phát sinh hơi

• Đậy nắp thùng, khay chứa ngay sau sử dụng

Nhiều xưởng để can dung môi mở → hơi bốc liên tục.

• Sử dụng thùng kín có nắp bật

Giảm 80% lượng hơi bay ra.

3.5. Kiểm soát rò rỉ tại phuy – can

Cách kiểm tra:

• Dùng khăn khô lau quanh nắp

• Quan sát phuy phồng hoặc lõm

• Nghe tiếng xì hơi

Xử lý:

Phuy rò → chuyển ngay sang phuy mới.

3.6. Hệ thống tiếp đất chống tĩnh điện

Dung môi + tia lửa tĩnh điện = cháy nổ.

Bắt buộc:

• Tiếp đất phuy

• Tiếp đất máy hút dung môi

• Tiếp đất đường ống bơm

4. PPE cần dùng khi làm việc với hơi dung môi

• Mặt nạ lọc hơi hữu cơ (A1/A2)

• Găng nitrile hoặc butyl

• Kính bảo hộ kín

• Quần áo chống dung môi

• Giày chống trượt

5. Quy trình xử lý khi nồng độ hơi dung môi tăng cao

5.1. Ngừng ngay công việc

Không tiếp tục pha – rót dung môi.

5.2. Di chuyển người lao động ra khỏi khu vực

5.3. Mở toàn bộ quạt hút & cửa thông gió

5.4. Kiểm tra nguồn phát sinh hơi

• Thùng mở nắp

• Rò rỉ phuy

• Thiết bị hỏng

5.5. Không bật/tắt công tắc trong vùng có hơi dung môi

Dễ tạo tia lửa.

6. Sai lầm nguy hiểm thường gặp

❌ Dùng quạt điện dân dụng để hút hơi

→ Motor không chống cháy nổ cực kỳ nguy hiểm.

❌ Để can dung môi mở nắp nhiều giờ

→ Hơi bay ra liên tục.

❌ Không thay than hoạt tính đúng hạn

→ Hơi không được xử lý.

❌ Không dùng mặt nạ lọc hơi

→ Gây ngộ độc dung môi.

❌ Làm việc trong phòng kín không có thông gió

→ Hơi dung môi tích tụ đến ngưỡng cháy nổ.

Kết luận

Kiểm soát hơi dung môi và mùi hóa chất là yêu cầu bắt buộc trong môi trường sản xuất.
Khi triển khai đúng:

• Cải thiện sức khỏe người lao động

• Giảm nguy cơ cháy nổ

• Tăng tuổi thọ máy móc

• Giảm vi phạm an toàn và môi trường

• Nâng cao chuyên nghiệp trong vận hành nhà xưởng

---

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH HÓA CHẤT THUẬN NAM
📍 1/11D, Tổ 8B, KP3, Trảng Dài, Biên Hòa, Đồng Nai
📞 Hotline/Zalo: 0938 414 118
📧 Email: thunaco@gmail.com
🌐 https://hoachatthuannam.com