An toàn khi làm việc với axit mạnh (H2SO4 – HCl – HNO3)

Axit mạnh như H₂SO₄ (axit sunfuric), HCl (axit clohydric) và HNO₃ (axit nitric) là nhóm hóa chất ăn mòn cao, tỏa nhiệt mạnh khi pha loãng và có thể tạo khí độc khi tiếp xúc với chất không tương thích. Doanh nghiệp chỉ cần sơ suất nhỏ trong lúc vận hành cũng có thể gây bỏng nặng, cháy da, tổn thương mắt, phá hủy thiết bị hoặc gây nguy cơ ngộ độc khí.

Bài viết này hướng dẫn đầy đủ các biện pháp an toàn khi làm việc với 3 loại axit mạnh phổ biến nhất trong công nghiệp.

1. Đặc tính nguy hiểm của các loại axit mạnh

1.1. Axit Sunfuric (H₂SO₄)

• Tỏa nhiệt cực mạnh khi pha loãng

• Gây bỏng da sâu và khó hồi phục

• Ăn mòn kim loại

• Khi phản ứng với chất hữu cơ → nguy cơ cháy

1.2. Axit Clohydric (HCl)

• Có mùi rất mạnh, gây kích ứng hô hấp

• Tạo khí HCl bay hơi → ăn mòn kim loại xung quanh

• Dễ tạo khí Clo nếu trộn với chất oxy hóa hoặc hypochlorite

1.3. Axit Nitric (HNO₃)

• Là chất oxy hóa mạnh

• Có thể làm cháy chất hữu cơ

• Tạo khói nitơ nâu đỏ (NO₂) cực độc

• Gây hoại tử da khi tiếp xúc

2. Trang bị PPE khi làm việc với axit mạnh

PPE bắt buộc:

• Găng tay Neoprene hoặc Nitrile dày

• Kính bảo hộ kín + mặt che (face shield)

• Áo chống hóa chất / tạp dề PVC

• Quần áo dài tay chống thấm

• Giày PVC chống trượt

• Khẩu trang lọc khí axit (cartridge B)

PPE bổ sung khi pha loãng hoặc rót số lượng lớn:

• Bộ quần áo chống axit toàn thân

• Mũ bảo hộ

• Găng tay dài tới khuỷu

3. Quy tắc an toàn khi thao tác với axit mạnh

3.1. Nguyên tắc vàng: “RÓT AXIT VÀO NƯỚC – KHÔNG LÀM NGƯỢC LẠI”

Pha loãng axit luôn tỏa nhiệt mạnh.
Nếu rót nước vào axit → hơi nóng bùng lên → bắn axit ra ngoài.

3.2. Làm việc ở nơi thông gió tốt hoặc dùng quạt hút

Đặc biệt quan trọng với HCl và HNO₃.

3.3. Không đứng phía trên miệng phuy khi mở nắp

Hơi axit có thể bốc lên đậm đặc gây bỏng đường hô hấp.

3.4. Không dùng dụng cụ kim loại không phù hợp

Axit mạnh ăn mòn thép, nhôm → gây thủng hoặc rò rỉ.

3.5. Không trộn axit mạnh với chất khác khi không rõ phản ứng

Một số hỗn hợp cực kỳ nguy hiểm:

• HCl + NaClO → khí Clo (Cl₂) độc

• HNO₃ + dung môi hữu cơ → dễ cháy

• H₂SO₄ + nước → phóng nhiệt mạnh

• Axit + kim loại → sinh khí Hydro dễ nổ

4. Quy trình pha loãng axit đúng kỹ thuật

Bước 1: Chuẩn bị nước sạch trong bồn nhựa HDPE

Bước 2: Đổ axit từ từ theo thành bồn

Bước 3: Khuấy nhẹ liên tục, không quậy mạnh

Bước 4: Chờ nhiệt giảm mới tiếp tục đổ

Bước 5: Bổ sung lượng nước cuối cùng để đạt nồng độ

Tuyệt đối không:

• Đổ nước vào axit

• Pha trong thùng kim loại không chịu axit

• Pha trong không gian kín

5. Lưu kho axit mạnh

5.1. Kho riêng, thoáng khí, tránh ánh nắng trực tiếp

Nhiệt độ cao làm tăng áp suất phuy.

5.2. Không lưu chung với:

• Kiềm (NaOH, KOH)

• Dung môi hữu cơ

• Chất oxy hóa (đối với HCl)

• Kim loại nhẹ (nhôm, kẽm)

5.3. Đặt phuy trên pallet nhựa, có khay chống tràn

6. An toàn khi vận chuyển axit

• Sử dụng xe có khay lót chống tràn

• Dán nhãn GHS đầy đủ

• Chèn cố định phuy bằng đai hoặc gỗ

• Không để phuy bị nghiêng hoặc lăn

• Tài xế phải mang mặt nạ lọc khí axit

7. Xử lý sự cố với axit mạnh

7.1. Tràn đổ trên sàn

• Cô lập khu vực

• Rắc soda hoặc vôi để trung hòa

• Gom bằng dụng cụ nhựa

• Không dùng nước xịt mạnh (dễ loang axit)

7.2. Dính vào da

• Rửa nước sạch 20 phút

• Không bôi thuốc mỡ

• Chuyển viện ngay nếu phồng rộp

7.3. Văng vào mắt

• Rửa dưới vòi nước liên tục ít nhất 15–20 phút

• Che mắt bằng gạc

• Đến bệnh viện ngay

7.4. Hít phải hơi axit

• Ra nơi thoáng khí

• Theo dõi hô hấp

• Nếu khó thở → cấp cứu ngay

8. Sai lầm nguy hiểm khi làm việc với axit mạnh

❌ Pha nước vào axit

❌ Không mang kính và mặt che

❌ Bơm rót axit bằng dụng cụ kim loại yếu

❌ Làm việc trong phòng kín không quạt hút

❌ Để can/phuy axit không đậy nắp

❌ Lưu axit chung với kiềm hoặc dung môi

Kết luận

Axit mạnh là nhóm hóa chất nguy hiểm cao, đòi hỏi người vận hành phải hiểu rõ:

• Đặc tính và phản ứng của từng loại axit

• PPE phù hợp

• Quy tắc pha loãng

• Quy trình lưu kho – vận chuyển

• Xử lý sự cố nhanh và đúng kỹ thuật

Khi tuân thủ đầy đủ, doanh nghiệp có thể giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người lao động và thiết bị.

---

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH HÓA CHẤT THUẬN NAM
📍 1/11D, Tổ 8B, KP3, Trảng Dài, Biên Hòa, Đồng Nai
📞 Hotline/Zalo: 0938 414 118
📧 Email: thunaco@gmail.com
🌐 https://hoachatthuannam.com